De liefde moet terug in Delfzijl

Nederland op de tekentafel

Recent was Hugo Hoes van de VPRO Gids in Delfzijl. Ik heb hem rondgeleid. hierbij zijn verslag, deze week in de VPRO Gids.

‘U rijdt te snel,’meldt het elektronische verkeersbordlangs de n360 richting Delfzijl. Op die mededeling valt natuurlijk wel het een ander af te dingen,want dat bord weet helemaal niet hoe laat we in het Oost-Groningse stadje moeten zijn. Misschien rijden we wel te langzaam. Te laat komen is niet denkbeeldig, omdat bijna nergens de krimp zo hard toeslaat als hier. We nemen het zekere voor het onzekere en geven extra gas. Eenmaal aangekomen blijkt gelukkig dat er nog heel veel Delfzijl over is, al laat de stadsplattegrond goed zien dat de krimp al flink wat gaten heeftgeslagen. Complete straten zijn van de kaart geschrapt en daarvoor in de plaats is enkel arcering gekomen. Later op de dag zouden we zien dat die arcering in werkelijkheid braakliggend gebied is, wachtend op een bestemming. Delfzijl heeft nog zo’n 26.000 inwoners en dat waren er twintig jaar geleden 6000 meer. En die daling blijft,net als in de rest van de regio, nog wel even doorgaan. ‘Terwijl er ook scenario’s zijn geweest met daarin de ambitie om door te groeien naar 70.000 inwoners,’ vertelt Klaas Mulder, zelfbenoemd cultureel ambassadeur van Delfzijl. ‘Chemische industrie zou zich hier concentreren rond de zoutfabriek. De bomen groeiden tot in de hemel en voor al het personeel werden duizenden huizen gebouwd. Toen kwam de oliecrisis en stagneerde alles. Dat is nooit meer goed gekomen, al is de nabijgelegen Eemshaven nu wel de grootste bouwput van Europa.’

Van boven tot ondergoed

De verwachte investeringen met bijbehorende banen bleven dus uit, met als gevolg een groot woningaanbod,maar geen vraag. Steeds meer huizen bleven leeg staan om uiteindelijk gesloopt te worden. Maar dat niet alleen. Ook honderden bewoonde huizen werden vanaf 1997 met de grondgelijk gemaakt. Daarmee werd ook op sociaal gebied veel kapot gemaakt,vertelt Silly Udema, destijds voorzitter van de bewoners commissie. In haar woonkamer, op een flinke steenworp afstand van haar verdwenen oude straat, haalt ze moeiteloos de herinneringen op aan deze roerige periode. ‘De bewoners voelden zich echt helemaal overvallen door de sloopplannen. Nadat de gemeente die had aangekondigd zat mijn huiskamer ’s ochtends om zeven uur al helemaal vol. Iedereen was van slagen men was echt de kluts kwijt. Je moet je voorstellen, het ging niet alleen om huurwoningen,maar ook om huizen die net gekocht waren door de bewoners. En die moesten gesloopt worden! De bewoners zochten ook op straat steun bij elkaar. Er was heel veel verdriet.’Ook haar eigen huis en straat zijn verdwenen.‘De Zweedsestraat, daar had ik 25 jaar gewoond, niets meer van over. En het is ook zo jammer dat de sociale cohesie verdwenen is. Het was gewoon een goede buurt waar je elkaar kende en hielp indien nodig.’ Voorde nieuwe gemeentelijk sloopplannen heeft Udema dan ook geen goed woord over. ‘Ik ken best veel jongeren die hier een huis willen kopen, maar er zijn geen betaalbare starterswoningen. Daar zouden ze iets aan moetendoen.’De plek van haar verdwenen wijk ligt vooreen groot deel braak. In die weidse groene woestijn ligt echter een oase: het fraaie fonkelnieuwe winkelcentrum de Wending. Dat heeft onder meer een Jumbo, een Aldi en een kledingzaak van Henk ter Haar met het motto ‘Van boven tot ondergoed’. Rijksbouwmeester Liesbeth van der Pol heeft het ontworpen,en door de leegheid er omheen doet het enigszins megalomaan aan. Volgens de winkeliers loopt het als een trein, al zijn er wel klachten. Over de onhandige parkeersituatie bijvoorbeeld, en ook wordt er gemopperd dat de Aldi niet mee wil betalen aan de activiteiten van de ondernemersvereniging.


funshopsfeer

Vervelend, maar klein bier vergeleken met de situatie in het oude centrum van Delfzijl. Door de komst van de Wending en de daling van de bevolkingsomvang vallen daar de klappen in de vorm van gesloten bedrijfspanden. Een Chinees restaurant is gesloten, de gezondheidswinkel is dicht, de fotozaak idem dito en ook Huisman Schoenen doet niet meer open. Als we ons bij woonadviseur Nieboer willen informeren over het huizenaanbod is het even schrikken: ook gesloten. Desalniettemin maakt het centrum zeker geen troosteloze indruk. Er is een Hema en zoals elke woensdag is er vandaag markt. Echt gezellig is het niet, maar dat is het op deze grijze en kille novemberdag waarschijnlijk nergens. Met grote gekleurde boeien als straatmeubilair wordt getracht een nautische funshopsfeer te creëren. Overigens zijn het niet alleen huizen en winkels die leeg komen te staan: ook de kerk aan het dorpsplein doet geen dienst meer en wacht op een nieuwe eigenaar. In het oude postkantoor zitten tijdelijk kunstenaars, inde oude dorpsschool zit horeca en voormalig bioscoop City Theater is veranderd in snookercentrum Atlantic City. Dat betekent echter niet dat er geen films meer worden vertoond in Delfzijl. Mulder: ‘Ik zit in de filmliga en wijdraaien jaarlijks ongeveer 25 films in cultuurcentrum de Molenberg. Daar ben ik best trots op. Maar weet je wat zo jammer is, er zijn ook bijna geen vrijwilligers meer. Niet voor de sportclubs en ook niet voor de culturele instellingen. Slecht een paar actievelingendoen alles. Het kader bij de bedrijven, de gemeenteen ook veel leraren die hier werken,die wonen allemaal elders. En dat zijn juist de mensen die je nodig hebt om dat soort voorzieningen in stand te houden. Eigenlijk zou je die moeten verplichten om hier te komen wonen, maar dat kan natuurlijk niet.’ De lokale ambassadeur heeft daar ook alle begripvoor: zelf woont hij ook het grootste deel van de week in de stad. En met de stad, bedoelen ze hier de stad Groningen.


Paal van Staal

Opvallend is dat havenstad zich lijkt te hebben afgekeerd van de fraaie waterkant. Er is een fysieke barrière in de vorm van een dijken ook de veel vervloekte Vennenflat verstoort de band tussen stad en water. Op de zijkant van die flat hangt deze novemberdag nog steeds het kolossale doek met daarop de aankondiging van een zomervoorstelling van Carmen. Dat heeft volgens Mulder niets met slordigheid te maken maar alles met de krappe gemeentekas. ‘Om dat te verwijderen moet een kraan gehuurd worden en dat gebeurt pas als er een nieuw doek is. Carmen werd opgehangen door dezelfde kraan die het vorige doek, dat was voor Delfsail, heeft weggehaald.’Wie ondanks alle hindernissen de oever van de Eems weet te bereiken blijft zich verbazen. Over de zichtbaar vergane glorie van het Eemshotel bijvoorbeeld, over het grote beeld‘De Paal van Staal’ ter herdenking aan de Delfzijlse zanger Ede Staal en… het strand. Er ligt warempel zand met daarop een heuse strandtent in Delfzijl. Klein, maar toch. Het nabijgelegen subtropische zwemparadijs is gesloten en raakt langzaam maar zeker in verval. Het schijnt dat de buren van het Muzeeaqarium– ‘een zeeaquarium en vier musea(archeologie, geologie, scheepvaart en schelpen) onder één dak’, een belangrijke lokale toeristische attractie – er belangstellingvoor hebben. Dat betekent niet dat het aquarium gecombineerd gaat worden met de wildwaterbaan. De interesse van het museum geldt vooral de kantoorruimtes van het bad.Een ander andere trekker zijn de wandeltochten in het spoor van Georges Simenon. De geestesvader van Maigret belandde ooit tijdens een boottocht in de havenstad en bedacht daar zijn hoofdpersoon. Sinds 1966 heeft hij er een standbeeld.

Hugo Hoes in Delfzijl


Kern van piepschuim

Dé klapper waarmee Delfzijl zich een paar jaar geleden weer op de kaart leek te kunnen gaan zetten, ging op het laatste moment niet door. Lenie ’t Hart, bekend van de Zeehondencrèche in Pieterburen zou gaan verkassen en had daarbij haar oog op Delfzijl laten vallen als nieuwe vestigingsplaats. Daar had de gemeente wel oren naar, want zeehondjes trekken tienduizenden toeristen. Maar helaas, op het laatste moment besloot ’t Hart in Pieterburen te blijven en konden alle plannen met betrekking tot een nautisch clusterde prullenbak in. Toch kan de stad nog wat overhouden aan deze verwachtingsvolle periode. De Groningse beeldhouwer Henk Vosheeft namelijk mede naar aanleiding van het geschrapte zeehondenplan speciaal voor Delfzijl een beeld gemaakt. Vos: ‘In het begin van deze eeuw was er constant ruzie en ellende in het gemeentebestuur. Sinds 2006 gaat het weer goed en ook zijn er veel bedrijven inde buurt die duurzaam ondernemen. Met respectvoor de natuur, en daar wordt de zee ook blij van. Dat, plus de mogelijke komst van de zeehondjes, gaf mij het gevoel dat eindelijk de liefde weer terug was in Delfzijl. Er is weer aandacht voor elkaar en dat inspireerde mij om het beeld De Liefde is terug in Delfzijl temaken. Het bestaat uit een ineengestrengelde zeemeermin en zeemeerman.’ Mooi, maar nu nog een plekje. ‘Inderdaad. Ik heb al verschillende brieven naar de gemeente gestuurd en ook zeker twintig bedrijven benaderd,maar tot nu toe heeft dat nog niet veel opgeleverd. Twee bedrijven waren enthousiast,maar die willen alleen financieren als zede kosten met nog meer partijen kunnen delen.’Het beeld bestaat vooralsnog uit een kern van piepschuim en een geverfde buitenkant van papier-maché. Het staat voorlopig in het atelier van Vos. ‘Het kost ongeveer20.000 euro om het in brons te gieten en met sokkel ergens te plaatsen. Dat zou publicitair gezien toch geweldig zijn voor de gemeente? Komen ze toch weer positief in het nieuws. ’Maar is de liefde ook werkelijk terug in Delfzijl? ‘Nog niet, maar als ze mijn beeld kopenwel, ha ha.’

N.B.

Zie ook een eerdere bijdrage over krimp in Delfzijl.

Vanavond, maandagavond 13 december,  de VPRO Tegenlichtdocumentaire “De nieuwe Noorderlingen”  op Nederland 2
 
“Tegenlicht neemt intrek in de nieuwbouw van Blauwestad in Oost-Groningen. De boeren gebruiken de laatste droge dagen voor het zaaien van de wintertarwe en de bootjes gaan de loods in. Daar tussendoor worden de bewoners geportretteerd.”
 
 

#comment>

 

Advertisements

About klaasamulder

kunst & cultuur
This entry was posted in klaasamulderVK-2010-12 and tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

5 Responses to De liefde moet terug in Delfzijl

  1. Blew says:

    Ik vind jouw Delfzijl prachtig, puur, teruggebracht tot de essentie.

  2. martien says:

    Ik heb de mooie bijdrage in de VPRO-gids gelezen. 🙂
    [“Zelf woont de ambassadeur het grootste deel in Groningen-stad?” ]

  3. Jacob Hesseling says:

    een prachtige reportage,
    jammer dat er over praten
    nog geen oplossing biedt
    en de oplossers praten niet (sic)

  4. laila says:

    “Als ze mijn beeld kopen wel,ha,ha.”
    Hij is wel een beetje materialistisch geworden, die ex.
    Een fraaie bijdrage.

  5. Harry Bos says:

    mooi artikel en mooie documentaire, Klaas.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s