Een gat in de grond levert een schat aan informatie

fotofotofotofotoGisteren een pingoruïne, in Slochteren, bezocht.

Een pingo (Inuktitut voor heuvel) is een bolvormige heuvel die ontstaat in een gebied met permafrost waar de hydrostatische druk van bevriezend grondwater zorgt voor het opheffen van een laag bevroren grond.

De kern van een pingo, die soms nauwelijks kleiner is dan de totale pingo zelf, bestaat uit een lensvormig lichaam van zuiver ijs. Pingo’s worden tot 90 meter hoog met een doorsnede van soms meer dan 2 kilometer en zijn meestal rond of ovaal van vorm.

Hedendaagse pingo’s komen voor in continentale toendra’s en bevinden zich overwegend tussen 65 en 75 graden noorderbreedte.

Door het scheuren van de bovenlaag wordt de ijslaag blootgesteld aan de zon en dan kan een krater of meer ontstaan.

Pingoruïne

Als het klimaat warmer wordt, bijvoorbeeld aan het einde van een ijstijd, blijft van een pingo een cirkelvormig meer of krater over die pingoruïne wordt genoemd. Veel pingoruïnes worden na het afsmelten van het ijs langzaam opgevuld met veen. Dit opvullen kan vele duizenden jaren in beslag nemen. Doordat in het water in pingoruïnes veel pollen en zaden van planten terecht komen, wordt in het veen informatie opgeslagen over de vegetatie. Deze informatie kan gebruikt worden om het klimaat dat tijdens de opvulling heerste te reconstrueren. Om deze reden zijn pingoruïnes bij kwartairgeologen erg in trek als klimaatarchieven. Pingoruïnes kunnen gedateerd worden door middel van bijvoorbeeld tephrochronologie.

In Nederland komen pingoruïnes voor in het grensgebied van Groningen, Friesland en Drenthe, ruwweg in de driehoek Haulerwijk, Drachten en Marum en in de rest van Drenthe. Een prachtig exemplaar is het Esmeer tussen Veenhuizen en Boven-Smilde. Ook de meertjes op de Kampsheide bij Balloo en in het Nieuwe Veen in Bruchterveld zijn pingoruïnes. Ook het Uddelermeer op de Veluwe is waarschijnlijk een pingoruïne.

Deze bijdrage is een vervolg op mijn vorige “Het verhaal van Groningen

Advertisements

About klaasamulder

kunst & cultuur
This entry was posted in klaasamulderVK-2006-11. Bookmark the permalink.

9 Responses to Een gat in de grond levert een schat aan informatie

  1. Jaap van Nieveld Goudriaen says:

    Hoi Klaas, op een steenworp afstand van mijn huis, vlakbij Odoorn, ligt ook zo’n pingoruïne.

  2. klaas @ ( weblog delfzijl e.o.) says:

    @Jaap: kijk nog even naar de foto’s die ik er bij heb geplaatst.

  3. Jaap van Nieveld Goudriaen says:

    Ah, ik zie het, maar ik kan de hoek van waaruit je de foto hebt gemaakt niet plaatsen. Ik ga vanuit Odoornerveen richting Odoorn, dan ga ik direct na het viaduct onder de N34 door rechtsaf, het oude zandpad naar Odoorn, en dan zie ik aan mijn linkerhand de pingoruïne.

  4. klaas @ ( weblog delfzijl e.o.) says:

    @jaap: Oeps, zo bekend ben ik er ook weer niet. Ik heb speciaal nu nog een extra foto geplaatst (met richtingaanwijzer).
    De weg naar links gaat naar Slochteren.
    Links achter mij lag het park van Freylemaborg ( op kaart 2 ( een hoogtekaart) is het rode stipje het park, het hoogste punt in deze omgeving).

  5. schoolmeester says:

    Ja, wordt dit nu niet allemaal technisch geprietpraat?? Waar blijven de sensatieverhalen uit Delfzijl e.o. zoals de grote overstroming>dat was pas nieuws!
    m.a.w. meer reality en minder hoogdravende kunst! Ik durf te wedden dat er dan duizenden mensen meer klikken.

  6. anoniem says:

    De sensatieverhalen lezen we wel in de kranten. Bovenstaande onderwerpen zijn juist interessant. Ga zo door.

  7. klaas @ ( weblog delfzijl e.o.) says:

    @Schoolmeester: maar er staan toch 3 mooie foto’s van het Groninger landschap bij deze bijdrage?Reactie is geredigeerd

  8. klaas @ ( weblog delfzijl e.o.) says:

    Er staat Nu een vervolg van dit bericht op mijn blog “Streekmuseum geopend”.

  9. klaas @ (weblog delfzijl e.o.) says:

    Vandaag en gisteren staan er een pingo’s uit Friesland op mijn blog.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s