Arp Schnitger orgel in Eenum

fotofotoVorige week donderdag stond er een artikel in de Volkskrant over “Restaureren van kerkorgels komt in de verdrukking”. Aan het eind van deze bijdrage staat het stuk. 

Voor mij aanleiding om het, gerestaureerde, kerkorgel in Eenum (Provincie Groningen) hier even in het zonnetje te zetten. Mijn moeder is namelijk jarenlang organiste op dit orgel geweest. 

Het orgel in Eenum is in 1704 gebouwd door Arp Schnitger (1648-1719), orgelmaker te Hamburg, in opdracht van Reindt Alberda. Oorspronkelijk had het een manuaal met 10 registers en geen pedaal. Aan het eind van de 19e eeuw bracht H.H. Freytag een pedaal aan. Omstreeks 1845 verving Van Oeckelen enig pijpwerk. Daarbij verdwenen 3 registers van Schnitger. In 1891 voerde Jan Doornbos op vrij ruwe manier een reparatie uit. De kerk van Eenum is in 1973 aan de Stichting Oude Groninger Kerken overgedragen. Bij de kerkrestauratie (1975-1976) ontbraken de gelden voor orgelherstel. Deze werden in 1982 en de volgende jaren gevonden zodat restauratie door Orgelmakerij Gebr. Reil b.v. in 1983-1987 kon volgen. Drie nieuwe registers zijn vervaardigd. Windlade, mechaniek en klaviatuur zijn naar toestand van 1809 hersteld, met inbegrip van het kort octaaf. 

Zie ook mijn blog d.d. 17 december , “Eenum” .

Restaureren van kerkorgels komt in de verdrukking 

Van onze verslaggever AMSTERDAM – 

De geschiedenis van orgelmakerijen in Nederland grijpt ver terug – voor zover bekend tot het jaar 1479, toen Peter Gerritszoon een instrument bouwde voor de Nicolaïkerk in Utrecht. De kas ervan hangt nog in Middelburg, in de Koorkerk. 

Maar het voortbestaan van het eeuwenoude en traditierijke ambacht staat op het spel. De Vereniging van Orgelbouwers (VVO) en de Vereniging Nederlands Platform voor Orgelkunst (VNPO) vrezen dat restauraties van historische kerkorgels als gevolg van nieuwe subsidieregels voor de monumentenzorg nog maar sporadisch mogelijk zullen zijn. De opknapbeurten vormen het gros van de activiteiten, voor sommige ondernemingen meer dan zeventig procent. De branche telt nog 25 bedrijven met 220 medewerkers en is de afgelopen decennia al sterk in omvang afgenomen. 

Begin dit jaar is het Besluit rijkssubsidiëring instandhouding monumenten (Brim) van kracht geworden. Dat voorziet vooral in planmatig onderhoud en slechts incidenteel in restauratie. Volgens een inventarisatie zijn er van de 1500 orgels die onder bescherming van het rijk vallen, nog 126 dringend aan ingrijpende herstelwerkzaamheden toe. Er zijn nog toezeggingen voor tien restauraties, maar daarna valt het stil, waarschuwen de VVO en VNPO. Kerkgebouwen kunnen pas na een overgangsperiode van zes jaar aanspraak maken op de Brim-regeling, en, zo vreest de branche, de beheerders zullen dan voorrang geven aan reparaties aan het gebouw in plaats van het opknappen van orgels. ‘Er gaan klappen vallen in de sector’, voorspelt orgelbouwer Rijk van Vulpen uit Utrecht. Er is naar schatting 18 miljoen euro nodig om achterstallig onderhoud weg te werken. 

De Rijksdienst voor de Monumentenzorg deelt de vrees van de orgelmakers. De rijksadviseur voor orgelzaken R. van Straten probeert nog geld buiten de instandhoudingsregeling te vinden (Volkskrant 19 januari).

Advertisements

About klaasamulder

kunst & cultuur
This entry was posted in klaasamulderVK-2006-01 and tagged , , , , , , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

8 Responses to Arp Schnitger orgel in Eenum

  1. Den Zeurdoosch. says:

    Zeg hallo…
    Ik ben zelf ook organist.
    En kan maar 1 ding zeggen.
    Veel organisten zijn nogal fobisch voor andere vingers aan hun toetsen> En veel kerken zijn fobisch om concerten in hun kerk te geven, vanwege het ‘ontheiligende seculaire volk’ dat dan over de vloer komt. Verder zijn de orgelconcerten van oubollig niveau, en is er nooit een experimentele organist te bekennen, die voor een jong publiek, vanuit alle lagen van de bevolking iets wil mee geven van het instrument.
    Als je wilt dat het orgel bekend wordt, en geliefd, moet je een toegangspoort zijn tot de jongeren van 2006. Dat betekent dus, geen kwaliteit inboeten, maar vernieuwen.
    Moderne orgelkunst bestaat. , Bijvoorbeeld in combinatie, met orkesten, synthesizers, gitaren, blaasinstrumenten, Ali B, hits.. etc.
    Het orgel, moet men eens meer los gaan zien van het instituut kerk.
    Overigens betaalt iedereen mee aan rijksmonumenten….
    En heeft dus iedereen het recht de instrumenten te bekijken en beluisteren.
    Ook moet het aftandse idee eens afgelopen zijn, dat alleen conservatoriumstudenten orgel zouden kunnen spelen en mogen spelen, dat je gediplomeerd zou moeten zijn om een concert te moeten geven, of in dienst te worden genomen.
    Het is ouderwets, niet meer van deze tijd. Het conservatorium is leuk, maar geen must.
    Dus, als je werkelijk wil dat het orgel gered wordt van de ondergang, zul je concessies moeten doen …
    En hoe doe je dat?
    Breng het orgel, los van het evangelie, naar de mensen toe……
    Dit instrument is té verwant met de bijbelse leefwijze.
    Het kan los staan en samengaan.
    Op zondag speelt het voor psalmenblazer, prima,
    Maar doordeweeks, kan het dagelijks ingezet worden
    voor podia.
    De organist speelt ook niet altijd psalmen en gezangen hoor.> Die mag ook meedansen op een mambo? Nooit meegemaakt? Ik wel! Zat Organisten uit Midden Nederland. *zelfs ger. gem* komen in disco’s…… en meer……… zuwee maar zeggen. …
    En dan het ik het niet over kajem niveau. Nee actuele moderne, populaire, of hedendaagse muziek. Van Experimenteel, tot pop, jazz, etc.
    Het leven houdt niet op bij het spelen van psalmen toch?
    Zo
    Dikke Leo: welke net nog even wat omgeturnde werken Vivaldi door Bach.. heeft gespeeld op orgel…
    Be Free… En dat kan ook samen gaan met het leven als Christen…………

  2. jeg synes/even stilstaan bij... says:

    Triest artikel voor de orgelbouw. Met pijn in m’n hart beide artikelen er over uitgeknipt en naar mijn broer gezonden, die is ook orgelbouwer, maar woont in het verre buitenland.
    Leeft je moeder nog? Kan ze nog steeds orgelspelen?
    Ik ben benieuwd hoe het de intonatie van het orgel is geworden…binnenkort maar eens richting Eenum…
    Speel je zelf?
    Zeurdoos heeft wel gelijk…kerken gaan dicht, of je het wil of niet. We kunnen de tijd niet stilzetten, dus moet, als het orgel behouden wil blijven, het orgel “de kerk uit”. En dat gebeurt ook al op grote schaal, maar dan meer in Japan en andere Oosterse landen, waar men niet zo’n oude orgelcultuur heeft dan hier. Maar wat wil je, met de rijkdom aan oude orgels alleen hier in Nederland al…
    Je moet dan een keuze maken; hebben wij daar zoveel geld voor over of niet….Zo ja, dan inderdaad vernieuwen zonder in te boeten aan kwaliteit.

  3. Vrij organist. says:

    Ik heb zoveel leuke ideeen…. maar ja, je moet een achterlijke conservatorium opleiding hebben, wil je een ‘organist ‘ genoemd worden.
    Onzin natuurlijk.
    Maar ja , er komen meer slechte dan goede organisten van die instituten,
    dat is een voldongen feit.

  4. klaas @ ( weblog delfzijl e.o.) says:

    Vandaag staan er elf foto’s van de kerk en de wierde Eenum op mijn blog.

  5. klaas @ ( weblog delfzijl e.o.) says:

    Vandaag staat “de Poort” van Eenum op mijn blog.

  6. Pingback: Dalend Rood | May I show you

  7. klaasamulder says:

    Zie vandaag een vervolg op mijn nieuwe blog ‘May I show you’: http://klaasantonmulder.wordpress.com/2011/10/24/dalend-rood/

  8. Pingback: Orgel kerk Engelbert wordt gerestaureerd « Afdeling Kunst & Cultuur

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s